گوستگیں روچاں ماں سراوانءَ زانتکارانی یک پراه ءُ شاهگانیں دیوانے ءَ یک جُستے ءِ پسّو ءَ واجہ عابد آسکانی ءَ درائینت کہ چہ بُندرءَ بہ گر بلوچی زبان ءِ دوزواهانی واهگ همے بوتگ  کہ آ پہ وتی ماتی زبان بلوچیءَ یک راستین ءُ تپاکیں رهبندے جوڑ بہ کن أنت بلے بازیں نَگیگں جاوراں آ پہ اے کار ءِ آسرے ءَ رسینگ ءَ سوبین نہ بوتگ أنت.آسر 1950ءَ وهدے کہ واجہ سید ظهور شاه هاشُمی زبان ءُ ادب ءِ تہ ءَ آتکگ.گڑا آئیءَ پہ بلوچی زبان ءَ یک سیاهگے یا کہ رهبندے جوڑ کرتگ کہ ایشی ءَ “سید سیاهگ” هم گوش أنت ءُ اے سیاهگ ماں تازی”رسم الخط”ءَ ٳنت. اے باروءَ آئی ءَ هفتاد(70) ءِ دَهک ءَ یک کتابے بلوچی سیاهگ ءِ راست نبیسّگ هم نبیس ٳتگ. همے کتاب ءِ برکت ءَ چہ 1950ءَ بگر دیم پہ ٳینگو بلوچی زبان ءِ سیاهگ “سیدسیاهگ” ءِ تہ ءَ نبِیسّگ بیگ ءَ ٳنت البت مئے ادب ءِ تۂ ءَ چیزے هنچیں مردم هم هست ٳنت کہ “سید سیاهگ”ءَ سَدی سد کارمرد نہ کنت.پرچے کہ سید هاشمی ءَ ماں “سید سیاهگ”ءَ ایوک ءَ بلوچی گالوارانی آب زُرتگ أنت کہ سرجمی ءَ 25 آب أنت همے گَپ واجہ خیر محمد ندوی ءَ هم من ٳتگ کہ بلوچی ءِ جندءِ گالوارانی آب همے بیستءُ پنچ(25)أنت. همے ندکار کہ “سید سیاهگ”ءَ بدل ءُ سدل کن أنت اے هما أنت کہ آ تازی آبانی پلّامرزی ءَ کن أنت یا کہ چہ وتی نیمگ ءَ دگہ هور ءُ تور کن أنت. پرچے کہ سید هاشمیءَ تازی آب چہ “سید سیاهگ”ءَ کش ٳتگ ءُ دور داتگ أنت اے بنیاد ءَ کہ تازی آب بلوچی گالوار ءِ آبانی تہ ءَ نیست أنت اگاں ما ایشاں بہ زیریں مئے زبان ءِ وشی،شیرکِنی، زیبناکی،ءُ ارواه تباه ءُ بیگواه بیت.

  واجہ آسکانی ءَ گْوشت سید هاشمی ءِ اے گَپ وتی جاگہ ءَ سَتا کرزٳیت راستی ءُ مزنیں منّانکے بے شَک اگاں ما چوش بہ کَنیں بزاں تازی آباں گوں بلوچی گالواراں بہ اوارین ایں گُڑا ایوک ءَ بلوچی زبان ءِشهد ءُ شَکّلی گار نہ بیت. بلکیں بلوچی زبان ءِ پجّارگ پہ ما گرانء َکَپ ٳیت .اگاں چوش بہ بیت گُڑا هر کس بلوچی ءَ وتی دل ءِ میل ءَ نبیس ٳیت. وهدے کہ بلوچی زبان ءِ وتی جند ءِ گالوار ءُ آب چو جهان ءِ اے دگہ زبانانی آباں گیش ٳتگ ءُ جتاٳنت.

  آئی ءَ درائینت کہ مئے مروچیگیں زبان ءِ سیاهگ ءِ اے اڑ ءُ کُڑی جاور دنیا ءِ درْستیں زُبانانی تہ ءَ یکبرے بوتگ بلے آیاں پہ رُژن ءُ زانت پہ هوش ءُ گوش سائنسی بُنیادانی سَرءَ وتی ،وتی زبانانی رهبند ءُ سیاهگ گیشّینتگ أنت ءُ مروچی آ زبان دیمروی ءِ دنیا ءَ آزمان ءَ سرأنت.

  واجہ آسکانی ءَ گْوشت دراهیں دنیا وتی جاگہ ءَ مئے چپ ءُ چاگردءَ هر زبانے کہ هست چوش کہ سندی، ٱردو(اگاں چہ زبانے نہ ٳنت)، پشتو، فارسی،درْست همے جیڑوانی تہ ءَ گوستگ أنت. ءُ ایشانی واهگ همے بوتگ کہ آ تازی ءِ گالاں ڈالچار بہ کن أنت ءُ پہ وتی زباناں جتا، جتائیں سیاهگے جوڑ بہ کن أنت . بلے آ چوش کنگ ءَ کامیات نہ بوتگ أنت پمیشکا آیاں پہ ناکامیں دلے تازی ءِ آب وتی سیاهگانی تہءَ هوارینتگ أنت ءُ مروچی اے زبانانی تہءَ  ما تازی آباں گندگ ءَ ایں کہ همے زبانانی تہ ءَ جاگاه اش کُتگ ءُ کارمرد بیگ أنت.

واجہ آسکانی ءَ دیمترءَ گْوشت کہ واجہ سید هاشمیءِ شهسسّائیءُ زبان زانتی ءَ هچ پیمیں شَک ءُ شهبوے نیست ٳنت آ مئے بلوچی ادب ءِ مستریں زبان زانت ءُ شهزانتیں کوّاس ٳنت. بلے آئی ءِ اے گپ کہ ما تازی آباں نہ زیریں. اے گَپ پہ بلوچی زبان ءَ مزنیں مشکُلیں چکاسے ما چرے چکاس ءَ چوش کہ فارسی، سندی،اردو، پشتو،زباناں وتءَ هچ پیم ءَ دربرت نہ کنیں. پمیشکا”کام ناکامے،ڈَلگ هم شامے”مارا هم هژدری ٳنت. کہ واجہ سید هاشمی ءِ دور داتگیں هر دوازدهیں آباں بہ زیریں. ابید ٳیشی ءَ دگہ در ءُ راهے پمّا گندگ ءَ نئیت.

  سید هاشمیءَ وتی کتاب بلوچی سیاهگءِ راست نبیسّگ ءِ تہ ءَ نبیس ٳتگ کہ بلوچی زبانءِ سیاهگ ءِ باروءَ من منّاں کہ منی جُهد سَرجم ءُ برجم نہ انت. بلے اگاں زندمان ءَ نہ درْوه ٳت ما ٳیشی ءَ یک جوانیں آسرے دات کنیں. پہ بلوچی زبانءَ تازی سیاهگ ءَ چہ ابید دگہ نوکیں سیاهگے جوڑ کَنگ پرے زیتّاں پمّا سکّ نگیگ ءُ مُشکُل ٳنت پرچے کہ مئے ریش دگرانی دست ءَ أنت.

  اے دیوان ءَ واجہ آسکانیءَ گْوشت کہ یک جُهدے ستمبر 1972 ءَ واجہ میر گُل خان نصیرءِ سَروکی ءَ پہ بلوچی زبانءِ سیاهگ ءَ رومن “رَسم الخط” بہ بیت. کامیاتی ءِ سیمسراں نہ رس ٳت بزاں دیوانءَ اے گیش ءُ گیوار کُت  کہ رومن”رَسم الخط” پہ بلوچیءَ هچ ڈول ءَ دپ نہ وارت.

  واجہ آسکانی ءَ گْوشت کہ اے کراماتے کہ اے کم ءُ گیش 60 سال ٳنت کہ بلوچی زباں گیشتر” سید سیاهگ ” ءَ نبشتگ کنگ بیگ ٳنت.بلے چوش کہ سید هاشمیءَ گْوشتگ کہ منی اے سیاهگ سرجمءُ برجَم  نہ ٳنت ءُ ٳیشیءَ ما وانوک ءُ نبیسّوک هم مارگءَایں کہ اے سیاهگءِ تہءَ بازیں کمی یے هست ٳنت.تاں وهدے کہ اے کمیءِ کَنڈ گِرگ مہ بیت مئے شاهگانیں ماتی زبان ماں زندءِ شَهدَگ ءَ روان بیت نہ کنت ءُ همے پیم ءَ زندگیں راجانی زبانانی سرْپ ءَ اوشتات نہ کنت.

  آئی ءَ گْوشت کہ بلوچی زبان ءِ هما دوزواه کہ آ تازی آباں دوردیگ لوٹ أنت آ باید بزان أنت کہ تازی زبان ءَ هَنچش مئی زند ءُ چاگرد ءِ تہ ءَ رگ ءَ ریشگ جتگ کہ ما آئی ءِ ول ءَ چہ وتی زبان ءِ زمین ءَ گْوتک  ءُ دور دات نہ کنیں پرچا کہ ما مسلمانیں ءُ اسلام مئے دین انت ءُ دین ءَ مئے جان ءُ ارواه ءِ تہ ءَ وتی بیرَک جتگ ءُ بُنُکی جاگہ کُتگ .

  آئی ءَ گْوشت مئے دْراهیں ادب ءِ تہ ءَ نہ بیت چوشیں کْوّاسے کہ آ بگوش ایت کہ آئی ءِ نبشتانک ءِ تہ ءَ هچ پیمیں تازی گالے ماں نیست انت پمیشکا وهدے ما یک نبشتانکے بے تازی گالے ءَ نبشت نہ کنیں گڑا یک زنڈیں کتابے چوں نبشت کنیں؟

  واجہ آسکانیءَ گْوشت کہ شهسسّائیں سید هاشمی یک بے بدلیں زانتکارے هرکس آئی ءِ زانتکاری ءِ منّوگر انت بلے اگاں ما تازی “رسم الخط” ءَ زیریں گڑا ما تازی ءِ آباں دور دات نہ کنیں. اگاں مادگہ رهبندے پہ بلوچی ءَ بہ زیریں گڑا آ یک جتائیں بنگپے بلے تازی سیاهگءِ زیرگ ءُ تازی آبانی دور دیگ اے پہ مارا گران ءُ مشکُلیں  چکاسے،بلوچی زبان ءِ بودناکی ءِ تہ ءَ چو کہ گوستگیں 60 ایں سالاں یک اوشتے مئے زبان ءَ آتکگ کہ گوں دل ءِ چماں گندگ بیت .

  گڈ سر ءَ واجہ استاد عابد آسکانی ءَ گْوشت کہ اگاں ما سید هاشمیءِ دور داتگیں تازی آباں بہ زیریں گڑا آ مارا راستیں رهبندے ءَ گوں وتی زبان ءَ همدپ کنگ لوٹ انت. چوش کہ مئے چاگرد ءِ زباناں وتی ،وتی زباناں زانشی رنگ ءَ جاگہ داتگ انت ایوک ءَ گوں مئے گْوشگ ءَ اے آب مئے زبان ءَ جاگہ کُت نہ کن انت .

*کارگزاری:میرین آسکانی*

Advertisements